G20 sammitində Hindistan - Narendra Modi 2024-cü ilə hazırlaşır - Şərh

İndoneziyanın Bali şəhərində keçirilən G20 sammitində dünya liderləri Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsini pisləyən birgə bəyanatla çıxış edəndə 1186 səhifəlik sənəddə maraqlı bir cümlə diqqəti çəkdi. 

Bizimxeber.az bildirir ki, bu Hindistanın baş naziri Narendra Modinin sentyabrda Rusiya lideri Vladimir Putinlə görüşü zamanı dediyi "İndiki zamanda  müharibə olmamalıdır". cümləsidir. 

1,3 milyard əhalisi olan ölkənin mediası və rəsmiləri dünyanın ən böyük demokratiyasının getdikcə təcrid olunan Rusiya ilə ABŞ və onun müttəfiqləri arasında fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılmasında mühüm rol oynadığının əlaməti kimi daxil edilməsini iddia etməyə tələsdilər.

Ölkənin ən böyük ingilisdilli qəzeti olan "Times of India" qəzetində “Hindistan Baş nazir Modinin sülh ideyası əsasında G20-ni necə birləşdirdi?” başlıqlı məqalə dərc edilib.

Hindistanın Xarici İşlər Naziri Vinay Kwatra hurnalistlərə bildirib ki, "Baş nazirin bu müharibə dövrü deyil..." mesajı bütün nümayəndə heyətləri arasında çox dərin rezonans doğurdu və müxtəlif partiyalar arasında uçurumu aradan qaldırmağa kömək etdi.

Analitiklərin fikrincə, Yeni Dehli Rusiya və Qərblə əlaqələrini məharətlə tarazlaşdırarkən, Modi bütün tərəflər tərəfindən rəğbətlə qarşılanan, ölkə daxilində ona dəstək qazanan və Hindistanı beynəlxalq güc brokeri kimi möhkəmləndirən lider kimi ortaya çıxır.

“G20 sammiti Modinin böyük qlobal dövlət xadimi olduğunu göstərmək üçün onun seçki kampaniyasında böyük bir pankart kimi istifadə olunur”, - deyə Nyu-Dehlidə yerləşən Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin baş əməkdaşı Sushant Singh bildirib.

"Və indiki Hindistan rəhbərliyi indi özlərini yüksək masa arxasında oturmuş güclü bir ölkə kimi görür." 

Bəzi hesablara görə, Hindistanın G20-də iştirakı Çin lideri Si Cinpin və ABŞ prezidenti Co Bayden arasında çoxdan gözlənilən görüşü, Polşaya düşən rakelərin müzakirəsi fonunda kölgədə qaldı.

Digər tərəfdən, Modi bir sıra dünya liderləri, o cümlədən Britaniyanın yeni təyin olunmuş Baş naziri Rişi Sunak ilə qida təhlükəsizliyi və ətraf mühitdən tutmuş sağlamlıq və iqtisadi dirçəlişə qədər bir sıra müzakirələr apardı. Bu onun Hindistanı Rusiyadan uzaqlaşdırmaq cəhsləri idi.

Hindistanın G20 üçün müharibə nəticəsində enerji, iqlim və iqtisadi qarışıqlıq məsələləri ətrafında fırlanan “təvazökar gündəliyi” olsa da, Qərb liderləri “Hindistanı regionda əsas maraqlı tərəf kimi dinləyirlər, çünki Hindistan bir ölkədir. Bu, həm Qərbə, həm də Rusiyaya yaxındır”, - deyə Yeni Dehlidəki Cavaharlal Nehru Universitetinin (JNU) diplomatiya və silahsızlanma üzrə dosenti Happymon Jacob bildirib.

Yeni Dehlinin Moskva ilə Soyuq Müharibə dövründən qalan güclü əlaqələri var və Hindistan hərbi texnika üçün Kremldən çox asılıdır. Hindistanın getdikcə daha iddialı olan Çinlə ortaq Himalay sərhədində davam edən gərginliyi nəzərə alsaq, bu həyati əlaqədir. Eyni zamanda, liderlər Hindistanı strateji cəhətdən rahat bir mövqedə yerləşdirərək Pekinin yüksəlişinə qarşı durmağa çalışdıqca Yeni Dehli Qərbə yaxınlaşır.

London Kral Kollecinin beynəlxalq əlaqələr üzrə professoru Harş V. Pant deyir: “Hindistanın G20-də təsir göstərməsinin yollarından biri odur ki, o, bütün tərəfləri cəlb edə bilən azsaylı ölkələrdən biridir. Bu, Hindistanın bir çox antaqonistlər arasında körpü qura bildiyi bir roldur."

"İnkişaf etməkdə olan dünyanın səsi"

Müharibə başlayandan bəri Hindistan dəfələrlə Ukraynada zorakılığı dayandırmağa çağırıb, Rusiyanın işğalını qəti şəkildə pisləməkdən çəkinib. Lakin Putinin aqressiyasının güclənməsi, minlərlə insanın ölümü və qlobal iqtisadiyyatı xaosa sürükləyən analitiklər deyirlər ki, Hindistanın məhdudiyyətləri sınaqdan keçirilir.

Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Modinin Putinə qarşı daha sərt dili son aylarda artan ərzaq, yanacaq və gübrə qiymətləri və digər ölkələr üçün yaratdığı çətinliklər kontekstində edilib. Və builki G20-yə müharibənin obyektivindən baxıldığı halda, Hindistan gələn il öz gündəliyini masaya gətirə bilər.

JNU-dan Jacob, "Hindistanın prezidentliyi ələ keçirməsi dünyanın bərpa olunan enerjiyə, artan qiymətlərə və inflyasiyaya çox diqqət yetirdiyi bir vaxta təsadüf edir" dedi. Və belə bir hiss var ki, Hindistan Cənubi Asiyada və ondan kənarda regionun ehtiyaclarını təmin edə biləcək əsas ölkə kimi görünür.

Hindistan G20-yə sədrlik etməyə hazırlaşarkən, bütün gözlər Modi üzərindədir, o da Hindistanın 2024-cü il milli seçkiləri üçün kampaniyasına başlayır. Ölkə daxilində, onun hindu-millətçi Bharatiya Janata Partiyasının (BJP) populist siyasəti milləti qütbləşdirdi.

Modi əhalisinin təxminən 80%-nin hindu olduğu bir ölkədə hədsiz populyarlıq qazansa da, onun hökuməti söz azadlığına təzyiq və azlıq qruplarına qarşı ayrı-seçkilik siyasətinə görə dəfələrlə tənqid olunub. Bu tənqidlər arasında Modinin siyasi müttəfiqləri onu qlobal nizamın əsas oyunçusu kimi göstərərək beynəlxalq etimadnaməsini irəli sürməyə can atırdılar.